Mantenerla en pie
Esta mujer se enfrentó a la muerte de un hijo adolescente y de su marido y con una pensión exigua mantuvo el caserío en pie y las 22 hectáreas que recibió de su esposo. Con ayuda habría continuado. «Unha persoa soa aquí non fai nada. No hai xente como había antes e aos que viñeron despois tampouco os ensinamos -explica-. A min mandábanme con seis ou sete anos aos cómaros a alindar unha vaca».
Lidia Piñeiro Orosa, que nunca vivió en A Fonte pero todavía se ríe recordando las debilidades de su suegro (el tocino), las peras de manteca y los aprovechamientos de señores mayores, autorizó hace unos meses a su hijo, que vive en Betanzos, a vender las cuatro casas de piedra y el terreno de la aldea, abrigado y a tres minutos de la autovía Vilalba-Ferrol. «Díxenlle: ?Se queres vender, vende. Eu xa teño os anos e hai que pensar que non vamos durar sempre?. Agora o que cómpre e usar a azotea e pensar que fará».
Marcial Meizoso sugiere una galería orientada al oeste para Teixido de Riba, el último núcleo deshabitado del recorrido, Eume abajo, hasta el parque natural de las fragas, ya en A Capela. En esta tierra de requesón y toponimia vegetal, donde los hombres sorprenden a los corzos inspeccionando cunetas en primavera, la mujer de Marcial y sus hermanos han decidido deshacerse del caserío donde nacieron, tres casas de piedra arrancada de un monte próximo a pico y cuña, con tejado de pizarra de rumbeiro, «feita a martelo, como antigamente, non como as de rabo de rula, que xa veñen feitas», sobre vigas de castaño. Piden 270.000 euros.
«Se queres facer unha casa nova como estas, con muros de 80 centímetros, os linteis a man, os tellados, os chans... sáeche polo dobre ou o triplo. Eu creo que algún día a xente foi máis lista que agora. Non tiñan universidade nin libros onde aprender e mira como traballaban».
Este vecino, prejubilado de Endesa -«moitos de aquí empregáronse en Astano e despois da reconversión foron para As Pontes»- recorre la aldea haciendo inventario de aperos y usos. «Ese era o arado para amontoar o maínzo, ese o de sucar o trigo, tiña que ser de cerna de carballo porque, se non, topaba nunha pedra e fendíase; esa é a artesa onde amasaban o pan e o deixaban levedar mentres o forno quentaba, ese o baño para salgar a carne, a serra portuguesa...».
Alrededor de las casas, nueve hectáreas de tierra, «e as silvas e os codesos que foron medrando» sobre un manto de bosque atlántico de abedules, alisos, tejos, castaños, carballos, fresnos, laureles... Todos los conoce. Amigo de las caminatas por las fragas del Eume y compañero improvisado de algún grupo que se interna en el parque sin conocer las rutas, Marcial ya se ha postulado como guía de los futuros propietarios de la casa. «Levalos de ruta si que os levo, cando queiran. A obra das casas déixollela a eles, aínda que por falta de ideas non é. Para turismo rural están ben. Ideas hai, chéganme ben, o que falta é o carto».
Autor:Montse Carneiro

